لوله درزدار چیست؟

لوله درزدار (Welded Pipe) چیست؟

لوله درزدار یکی از پرکاربردترین انواع لوله در حوزه ساختمان سازی به شمار می رود که از طریق خم کردن ورق های فولادی و سپس جوش دادن لبه های آن تولید می شود. کیفیت جوشکاری در این نوع لوله نقش حیاتی دارد، زیرا مستقیماً بر روی استحکام، طول عمر و عملکرد کلی آن تأثیر می گذارد.

گاهی اوقات به این لوله ها، لوله سیاه درزدار نیز اطلاق می شود. به طور کلی، فرآیند تولید این لوله ها پیچیدگی زیادی ندارد، اما مقاومت آن ها در مقایسه با لوله های بدون درز پایین تر است.

با این حال، تنوع گسترده در قطر، ضخامت و طول – که معمولاً بین ۶ تا ۱۸ متر متغیر است – باعث شده تا لوله درزدار به عنوان گزینه ای اقتصادی و قابل اعتماد برای بسیاری از کاربردهای ساختمانی و صنعتی انتخاب شود و در پروژه های مختلف مورد استقبال قرار گیرد.

لوله های بدون درز (Seamless Pipe) چیست؟

یکی دیگر از لوله های فولادی که در صنایع مختلف بسیار مورد استفاده قرار می گیرد، لوله بدون درز (Seamless Pipe) است. این لوله که با نام لوله مانیسمان نیز شناخته می شود، کاملاً فاقد هرگونه جوش یا درز است. علاوه بر این، لوله های مانیسمان یا بدون درز می توانند از طریق روش های متنوعی مانند نورد گرم، نورد سرد، اکستروژن و غیره تولید شوند.

همچنین، این لوله ها به دلیل مقاومت فوق العاده ای که دارند، در کاربردهای پر فشار مانند صنایع نفت و گاز، داروسازی و تولید انرژی الکتریکی به کار می روند. علاوه بر آن، لوله های بدون درز در اندازه های استاندارد و مشخصی عرضه می شوند و امکان سفارش آن ها در ابعاد سفارشی برای مشتریان وجود ندارد؛ زیرا این کار نیازمند ساخت قالب های جدید است که هزینه های بالایی را به همراه دارد.

تفاوت های لوله درزدار و بدون درز

اولین تفاوت میان لوله های سیاه درزدار و بدون درز به ابعاد و اندازه های آن ها مربوط می شود. همان طور که تا حدی اشاره کردیم، لوله های درزدار از نظر سایزبندی تنوع بسیار بالایی دارند و حتی می توان آن ها را در اندازه های سفارشی سفارش داد؛ این در حالی است که لوله های بدون درز چنین انعطاف پذیری ندارند و حتی نمی توان آن ها را در ضخامت های کمتر از ۳ میلی متر تولید کرد.

علاوه بر این، طول لوله های درزدار معمولاً حدود ۶ و ۱۲ متر است و امکان تولید در طول های کوتاه تر نیز فراهم است؛ اما لوله های بدون درز در مقادیر کم تولید نمی شوند. آلیاژهای مورد استفاده در لوله های بدون درز نیز محدود هستند؛ در حالی که لوله های درزدار هیچ محدودیتی در این زمینه ندارند. از نظر مقاومت نیز لوله های بدون درز برتر هستند و طبیعتاً با قیمت بالاتری به بازار عرضه می شوند.

روش تولید لوله درزدار

مراحل تولید لوله سیاه درزدار شامل برش ورق، فرم دهی و جوشکاری است که هر مرحله استانداردهای خاص خود را دارد. ورق های فولادی پس از برش، وارد فاز شکل دهی می شوند و سپس لبه های آن ها از طریق جوشکاری به یکدیگر متصل می گردند تا یک پروفیل استوانه ای توخالی ایجاد شود. برای اتصال لبه ها، از روش های گوناگونی مانند روش مقاومت الکتریکی (ERW) و روش ذوبی الکتریکی (EFW) استفاده می شود.

در واقع، جریان الکتریکی با فرکانس بالا بین لبه ها اعمال می گردد که این امر باعث ذوب شدن لبه ها و ادغام آن ها با یکدیگر می شود. به طور کلی، فرآیند تولید لوله های درزدار در طول زمان تحولات زیادی را تجربه کرده و امروزه با بهره گیری از دانش و فناوری های پیشرفته انجام می پذیرد تا کیفیت نهایی محصول تضمین شود.

استاندارد لوله درزدار

استاندارد لوله درزدار در بخش ترکیبات آلیاژی شامل استانداردهای ASTM A53, A333, A334, A335 می شود. همچنین، تولید لوله های سیاه درزدار طبق استاندارد بین المللی DIN 2440 و DIN 2441 صورت می گیرد. از سایر استانداردهای مورداستفاده در جریان تولید لوله درزدار می توان به موارد زیر اشاره کرد:

•  استاندارد EN 10210-2 مربوط به شکل  ظاهری لوله ها
•  استاندارد ISO 65 LIGHT SERIES 2 مربوط به مشخصات فنی لوله ها
•  استاندارد API 5L PSL2 مربوط به لوله های درزدار مورداستفاده جهت انتقال نفت و گاز

فواید لوله درزدار

یکی از مزایای لوله سیاه درزدار، امکان دسترسی به سطح داخلی آن است. در واقع، قبل از تکمیل تولید، می توان داخل لوله های درزدار را بررسی و کنترل کرد که چنین قابلیتی برای مدل های بدون درز وجود ندارد. علاوه بر این، مدل های درزدار را می توان به راحتی تهیه کرد و همیشه در دسترس هستند؛ در حالی که لوله های بدون درز فرآیند تولید طولانی تری دارند و قیمت آن ها نوسانات قابل توجهی نشان می دهد.

در مقابل، قیمت لوله سیاه درزدار کاملاً مناسب و مقرون به صرفه است و با هزینه کمتری نسبت به محصولات بدون درز به فروش می رسد. امکان تولید در اندازه های متنوع نیز یکی دیگر از فواید مدل درزدار محسوب می شود که پیش تر به آن اشاره کردیم و این ویژگی آن را به گزینه ای ایده آل برای پروژه های مختلف تبدیل کرده است.

فواید لوله های بدون درز

یکی از مهم ترین مزایای لوله بدون درز، عدم وجود درز جوشکاری است. درزهای موجود روی لوله ها به عنوان نقاط ضعف شناخته می شوند؛ زیرا آن ها را در معرض آسیب و خوردگی قرار می دهند. به عبارت دیگر، احتمال خوردگی در لوله های سیاه درزدار بیشتر از مدل های بدون درز است. علاوه بر این، لوله های بدون درز دارای مقطع گردتری نسبت به مدل های درزدار هستند.

به طور کلی، استفاده از لوله های بدون درز معمولاً با اطمینان بیشتری همراه است و مصرف کنندگان با خیال راحت تری از آن ها در پروژه های خود استفاده می کنند. البته باید گفت که احتمال آسیب دیدگی در لوله های سیاه درزدار با کیفیت بالا بسیار پایین است؛ اما در هر صورت، مدل های بدون درز به دلیل ساختار یکپارچه شان، ضریب اطمینان بالاتری ارائه می دهند.

بیشتر بخوانید: لوله مانیسمان چیست و انواع آن

انواع لوله های درزدار براساس نوع جوش

برای جوشکاری لوله های سیاه درزدار از دو روش جوشکاری با فلز پرکننده و جوشکاری بدون فلز پرکننده استفاده می شود. در جوشکاری زیر پودری یا SAW از فلز پرکننده بهره می برند؛ اما جوشکاری های ERW, EFW, HFW بدون فلز پرکننده انجام می گیرند. در ادامه با این روش ها آشنا خواهید شد:

•  جوشکاری مقاومتی الکتریکی (ERW): در این روش، جوشکاری درزهای لوله با تکنیک مقاومت الکتریکی صورت می گیرد.
•  جوشکاری ذوبی الکتریکی (EFW): در این روش، تولید لوله های EFW با فرآیند جوشکاری ذوبی الکتریکی انجام می گیرد.
•  جوشکاری فرکانس بالا (HFW): این روش با تکنولوژی پیشرفته و جوشکاری با فرکانس بالا همراه است. در این مدل، جوش از داخل و خارج صورت گرفته و کیفیت بسیار بالایی دارد.
•  جوشکاری قوسی زیر پودری (SAW): این روش با استفاده از الکترود انجام می گیرد و جهت مراقبت از برخورد هوا با الکترود در زمان جوشکاری از پودری مخصوص استفاده می شود که به جوش زیرپودری معروف است.

انواع لوله های درزدار براساس نوع مصرف

لوله های درزدار با توجه به ویژگی هایی که دارند برای کاربردهای متنوعی مورد استفاده قرار می گیرند؛ بنابراین، این لوله از نظر نوع مصرف دارای طبقه بندی جداگانه ای است. در بخش زیر، فهرست انواع لوله های درزدار بر اساس نوع مصرف را می توانید مشاهده کنید:

 لوله درز مستقیم صنعتی: مورداستفاده در بخش های مختلف صنعتی

 لوله درز مستقیم گاز: مورداستفاده در مصارف خانگی مانند انتقال گاز

 لوله درز مستقیم آب: مورداستفاده در سیستم های گرمایشی و موتورخانه ها

 لوله داربستی: مورداستفاده در ساختمان سازی جهت دسترسی به ارتفاعات بالا

 لوله اسپیرال: مورداستفاده در صنایع مختلف از صنعت برق گرفته تا مواد شیمیایی

 لوله درزدار گالوانیزه: مورداستفاده در پروژه های پرفشار و مستعد زنگ زدگی و خوردگی

 لوله جدارچاه: مورداستفاده به عنوان مانعی میان دیواره و آب یا دیگر سیالات با هدف کاهش آلودگی ها

چگونه لوله گازی استاندارد را از ظاهر و وزن تشخیص دهیم؟

با آگاهی از ویژگی های فنی لوله گازی مانند ظاهر، وزن، ابعاد، طول و ضخامت می توانید آن را به سادگی شناسایی کنید. ابتدا باید بدانید که ظاهر لوله های گازی شبیه به سایر لوله های صنعتی است و آن ها را از فولاد st37 و از ورق تولید می کنند. ورق های st37 پس از گذراندن مراحل خمکاری و جوشکاری، در دو مدل توکار و روکار ارائه می شوند.

علاوه بر این، لوله گازی استاندارد در ایران از سایز ۱/۲ الی ۴ اینچ تولید می شود و طول آن ۶ متر است؛ همچنین، در ضخامت های ۲.۳ الی ۴ میلی متر موجود هستند. ویژگی بعدی، وزن لوله گازی است که تنوع زیادی دارد و به کارخانه سازنده و استانداردهای اعمال شده وابسته است. همه این مشخصات می توانند بر قیمت لوله درزدار تأثیرگذار باشند. برای مثال، وزن لوله گاز سپاهان به ازای هر متر از ۱.۲۸ الی ۱۶.۱۹ کیلوگرم متغیر است.

نگاهی دقیق برای انتخاب لوله درزدار

لوله های فولادی معمولاً در دو نوع درزدار و بدون درز تولید می شوند. لوله درزدار به دلیل وجود خط جوش در طول بدنه شناخته می شود و فرآیند ساخت آن شامل برش، فرم دهی ورق و جوشکاری لبه هاست؛ از این رو، در بسیاری از منابع با نام لوله جوشی نیز شناخته می شود. یکی از رایج ترین نمونه های این گروه، لوله سیاه درزدار است که در پروژه های ساختمانی، تأسیساتی و صنعتی کاربرد وسیعی دارد.

این نوع لوله ها به خاطر تنوع در ابعاد، قیمت مناسب و راحتی تولید، در صنایع گوناگون از ساختمان سازی و تونل سازی گرفته تا خودروسازی و کشتی سازی به کار می روند و به عنوان یکی از پرمصرف ترین دسته های لوله های فولادی شناخته می شوند.